Fandom

Kosova Wiki

LIDHJA SHQIPTARE E PRIZRENIT

22,418pages on
this wiki
Add New Page
Talk0 Share

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

LIDHJA SHQIPTARE E PRIZRENIT Edit

(1878-1881)

                                                          

      Është e para organizatë politike mbarëshqiptare brenda në Shqipëri,me një platformë ideologjike dhe program politik kombëtarë e me një strukturë organizative të shtrirë në të gjitha viset shqiptare e të përbërë nga organe lokale e qëndrore me ushtrinë dhe me një veprimtari të gjërë propagandistike e kulturore,luftoi për çlirimin e vendit nga robëria shekullore osmane,për mbrojtjen e tërësisë teritoriale të atdheut dhe për formimin e shtetit kombëtarë

                                            

         Politikisht dhe ideologjikisht Lidhja Shqiptare e Prizrenit u përgatit gjatë dhjetvjeçarëve të mëparshëm kur në Shqipëri kishte filluar të ndjehej jehona e revolucioneve çlirimtare të Evropës dhe të Ballkanit.Formimi i Lidhjes Shqiptare u shpejtua nga shpërthimi i krizës Lindore të viteve 70 dhe në mënyrë të veçantë nga trakti i Shën Stefanit i cili i gjymtonte tërësinë teritoriale të Shqipërisë duke i copëtuar trojet shqiptare midis Bullgarisë,Serbisë dhe malit të Zi.Lidhja Shqiptare e Prizrenit u themelua më 10 qershor 1878 nga Kuvendi Kombëtarë i Prizrenit në të cilën morën pjesë përfaqësues të viseve të ndryshme shqiptare.Ajo zgjodhi organet e larta:Këshillin e përgjithshëm me funksione legjistative dhe Komitetin Qëndror me funksione ekzekutive.Më 17 qershor 1878 u miratua statuti i Lidhjes Shqiptare (“Karaname“) dhe “Urdhëresa” (“Talimati”),ku trajtoheshin aspekte organizative,politike dhe ushtarake të saj.Nën presionin e qarqeve patriotike,Këshilli i përgjithshëm më 2 korrik 1878 miratoi një “Kanun të ri “ i psatruar nga shprehjet për “besnikërinë ndaj perandorisë Osmane”të Karanamesë,shënoi fitoren e plotë të Lëvizjes Kombëtare nën gjirin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit

      Lidhja Shqiptare e Prezrenit kundërshtoi vendimet antishqiptare të Traktatit të Shën tefanit edhe të Kongresit të Berlinit që preknin rëndë tërësin]ë tokësore shqiptare në favor të shteteve fqinje. Për këtë qëllim ajo ngriti pothuajse kudo degë të L.SH.P., krijoi një front të gjerë patriotik mbi dallimet klasore, fetare e krahinore dhe u bë një forcë e organizuar, duke fituar një autoritet të padiskutueshëm në mbarë vendin.

                       

     Pas aksionit të gjakovës i cili me vrasjen e Mehmet Ali Pashë Maxharit, shpuri në dështimin e përpjekjeve të Portës së Lartë për të bindur krerët e L.SH.P. që tía dorzonin Malit të Zi Plavën dhe Gusinë, L.SH.P. ngiti me forcë para qeveriseë osmane çështjen e bashkimit të gjitha trojeve shqiptare në një njësi më vete politiko-administrative (në një vilajet shqiptar autonom), që Porta e Lartë në mënyrë të vendosur e kundërshtoi; Vendosmëria e L.SH.P. për të mbrojtur tokat e Çamërisë deri në lumin Kalama e detyroi delegacionin në Konferencën e Prevezës (6 shkurt 1879) që të mos u nënshtrohej kërkesave të qeverisë greke

                                              

      L.SH.P. dërgoi në pranverën e viti 1879 një deiegacion të kryesuar nga Abdyl Frashëri të fuqitë e Mëdha të Evropës, i cili mbrojti para tyre çështjen kombëtare shqiptare duke kërkuar njohjen e kombit shqiptarë si një e tëpandarë, respektimin kundrejt tij të parimit të kombësisë dhe ruajtjen e tërësisë së tij teritoriale. Gjat dimrit 1879-1880 forcat e saj të armatosura mbrojtën me sukses Plavën dhe Gucinë duke u shkaktuar ushtrive malazeze, që u orvatën tí merrnin me forcë, disfatë të rëndë në Nevshov e Velikë (dhjetor 1879) dhe pastaj në Velikë dhe në Papiç (janar 1880). Me shpresë se do ta lehtësonin zbatimin e Traktatit dhe Berlinit, Fuqitë e Mëdha vendosën në fillim të muajit prill 1880 që ta korigjonin atë duke i dhënë Malit të Zi Hotin dhe Grudën në vend të Plavës dhe Gucisë. Por L.SH.P. nuk u tërhoq, përkundrazi vendosi tí mbronte me çdo sakrificë të dy këto vise shqiptare. Më 22 prill 1880 forcat ushtarake të L.SH.P. në betejn e rrazhnicës i thyen përsëri forcat malazeze, të cilat u orvatën ta pushtonin Hotin dhe Grudën.

  Më 26 qershor 1880, Fuqit e Mëdha vendosën që në vend të Hotit dhe të Grudës, Malit të Zi tí lëshohej qyteti i Ulqinit dhe rrethi i tij me popullsi thjesht shqiptare. Këtë rradhë, për të detyruar Portën e Lartë që të zbatonte me çdo kusht vendimin e tyre, Fuqitë e Mëdha, dërguan për shantazh flotën e tyre luftarake n ujrat e Ulqinit. Në këto rrethana qeveria osmane vendosi të shtypte rrezistencën shqiptare. Pas përpjekjes me armë që pati me forcat e L.SH.P. ushtria osmane hyri më në fund në Ulqin dhe më 26 nëntor 1880 ia doërzoi atë Malit të Zi.  

                               

  Lëshimet e Portës së Lartë në dëm të tërësisë teritoriale të Shqiptërisë, i dhan një hov të madh lëvizjes për autonomi për krijimin e vilajetit shqiptar, si hap i parë për fitoren më vonë të pavarësisë së plotë. Lëvizja për autonomi, e cila e kishte shoqëruar qysh në fillim fultën për autonomi teritoriale të Shqipërise kishte shënuar një ngjarje të re sidomos në Kuvendin e Dytë të Frashërit (qershor 1880), Një hap i ri u bë në këtë drejtim me vendimet histroike të Kuvendit të Gjirokastrës, që hartoi një program më të plotëpër autonominë. Në vijim Kuvendi i jashtëzakonshëm që u mblodh në Prizren në fund të vitit 1880, e shpalli Komitetin Qendror “Kuvernë të përdorme”. Repartet ushtarake të saj shtinë në dorë Shkupin më 4, Mitrovicën më 15 dhe Prishtinën më 18 janar 1881. Nënpunësit turq u dëbuan nga të gjitha qendrat ku u vendos pushteti i L.SH.P.E tronditur nga kjo veprimtari kombëtare e L.SH.P.. qeveria osmane i dha urdhër Dervish Pashës që me një ushtri të arnatosur mirë  ta shtypte atë. Më 25 mars 1881, me forca të shumta, ai pushtoi me tradhti Shkupin dhe anëtarët e Komitetit të Lidhjes së qytetit i internoi. Pas betejave të përgjakshme në Slivovë dhe në Shtimje ushtria osmane hyri në Prizren dhe me pushtimin e Gjakovës shtiu në kontrollin e vet të gjitha qytetet e Kosovës e të tërë vendit. Mijëra veta kaluan nëpër gjygjet ushtarake në Prizren dhe Janine (ndër ta edhe Abdyl Frashëri, Sylejman Vokshi etj.) dhe po aq u internuan me familjet në Anodoll.

Also on Fandom

Random Wiki